ഇന്ത്യയിലെ കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെ നഗരം: ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയിലെ ടോയ് സിറ്റിയുടെ കഥ
ന്യൂഡൽഹി: കുട്ടികളുടെ കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന വ്യവസായ കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ ഇന്ത്യയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ പേരാണ് ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയിലെ ടോയ് സിറ്റി. രാജ്യത്തെ ആദ്യകാല സമർപ്പിത കളിപ്പാട്ട നിർമ്മാണ ഹബ്ബുകളിലൊന്നായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ടോയ് സിറ്റി, ഇന്ത്യൻ കളിപ്പാട്ട വ്യവസായത്തെ ആഗോള വിപണിയിലേക്ക് ഉയർത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ആരംഭിച്ചത്.
1990-കളുടെ അവസാനത്തിൽ രൂപംകൊണ്ട ടോയ് സിറ്റി ഏകദേശം 100–125 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിലാണ് ആസൂത്രണം ചെയ്തത്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കളിപ്പാട്ട നിർമ്മാതാക്കളെ ഒരിടത്ത് എത്തിച്ച് ഉൽപ്പാദനം, ഡിസൈൻ, ഗവേഷണം, പരിശീലനം തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുകയായിരുന്നു പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.
ഡൽഹിക്ക് സമീപമുള്ള ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയുടെ വ്യാവസായിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ദേശീയ തലസ്ഥാന മേഖലയുമായുള്ള ബന്ധവും കളിപ്പാട്ട വ്യവസായത്തിന് അനുകൂലമായ ഘടകങ്ങളായിരുന്നു. പദ്ധതിയിൽ ആധുനിക ടോയ് ഡിസൈൻ സെന്റർ, ഗവേഷണ വിഭാഗം, പരിശീലന സ്ഥാപനങ്ങൾ, ടോയ് ലൈബ്രറി, ഷോറൂം തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താനായിരുന്നു ആദ്യകാല പദ്ധതി.
എന്നാൽ പ്രതീക്ഷിച്ച രീതിയിൽ ടോയ് സിറ്റി വളർന്നില്ല. 2020-ലെ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ടോയ് സിറ്റിയിൽ അനുവദിച്ച നിരവധി പ്ലോട്ടുകളിൽ കളിപ്പാട്ട നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകൾ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നില്ല. ചില പ്ലോട്ടുകൾ മറ്റ് വ്യവസായങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
വെല്ലുവിളികൾക്കിടയിലും ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയിലെ ടോയ് സിറ്റിയിൽ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലുള്ള കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന യൂണിറ്റുകൾ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ടിൻ ടോയ്സ്, സോഫ്റ്റ് ടോയ്സ്, ബോർഡ് ഗെയിമുകൾ, പസിലുകൾ, വിദ്യാഭ്യാസ കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഇവിടെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ചില നിർമ്മാതാക്കൾ അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിലേക്കും ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ടോയ് സിറ്റിയിലെ ചില സ്ഥാപനങ്ങൾ ജർമനി, സ്പെയിൻ, അമേരിക്ക, ഓസ്ട്രേലിയ തുടങ്ങിയ വിപണികളിലേക്ക് കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്തതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയ്ക്ക് പുറമെ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലും കളിപ്പാട്ട നിർമ്മാണ ക്ലസ്റ്ററുകൾ വളർന്നുവരുന്നുണ്ട്. KPMGയുടെ ഇന്ത്യൻ ടോയ് ഇൻഡസ്ട്രിയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം 60-ലധികം കളിപ്പാട്ട ക്ലസ്റ്ററുകൾ രാജ്യത്ത് ഉണ്ടെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. ഉത്തർപ്രദേശിൽ ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയ്ക്ക് പുറമെ യമുന എക്സ്പ്രസ്‌വേ മേഖലയിലും പുതിയ ടോയ് ക്ലസ്റ്റർ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്.
ഡൽഹി–എൻസിആർ മേഖലയിൽ ടോയ് സിറ്റി, ബവാന, ഈസ്റ്റ് ഡൽഹിയിലെ നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകൾ, യമുന എക്സ്പ്രസ്‌വേയിലെ ടോയ് പാർക്ക് എന്നിവ ചേർന്ന് രാജ്യത്തെ പ്രധാന കളിപ്പാട്ട നിർമ്മാണ മേഖലകളിലൊന്നായി ഈ പ്രദേശത്തെ മാറ്റാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.
ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം വർധിപ്പിക്കുക, ഇറക്കുമതിയെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുക, ഇന്ത്യൻ നിർമ്മാതാക്കളെ ആഗോള വിപണിയിൽ കൂടുതൽ മത്സരക്ഷമരാക്കുക എന്നിവയാണ് രാജ്യത്തെ ടോയ് ക്ലസ്റ്ററുകളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
കളിപ്പാട്ട വ്യവസായത്തിന് ആവശ്യമായ ഡിസൈൻ, സാങ്കേതികവിദ്യ, ഗുണനിലവാര പരിശോധന, പരിശീലനം, കയറ്റുമതി സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ ഒരുമിച്ച് ലഭ്യമാകുന്ന തരത്തിൽ ക്ലസ്റ്ററുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നത് ഈ മേഖലയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് നിർണായകമാണ്. ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയിലെ ടോയ് സിറ്റിയുടെ അനുഭവം ഇത്തരം വ്യവസായ ക്ലസ്റ്ററുകൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുമ്പോൾ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്കൊപ്പം വിപണി, സാങ്കേതികവിദ്യ, ഡിസൈൻ, പരിശീലനം എന്നിവയ്ക്കും പ്രാധാന്യം നൽകേണ്ടതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്.
കുട്ടികളുടെ കളിപ്പാട്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് വ്യവസായ ഭൂമി, ഫാക്ടറികൾ, ലോജിസ്റ്റിക്സ്, തൊഴിലവസരങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്ന ഒരു വലിയ വ്യവസായ ക്ലസ്റ്റർ എന്ന ആശയമാണ് ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയിലെ ടോയ് സിറ്റിക്ക് പിന്നിലുള്ളത്. ഇന്ത്യയുടെ ആഭ്യന്തര നിർമ്മാണ മേഖല ശക്തിപ്പെടുമ്പോൾ, രാജ്യത്തെ കളിപ്പാട്ട വ്യവസായത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ ഇത്തരം ക്ലസ്റ്ററുകൾക്ക് പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കാനാകും.
